Kiến trúc nhà gỗ truyền thống 3 gian vùng Bắc Bộ đầu thế kỷ XX

Nhà gỗ 3 gian Bắc Bộ là biểu tượng kiến trúc truyền thống đậm chất văn hóa dân gian của người Việt vùng đồng bằng sông Hồng. Kiến trúc này không chỉ đơn thuần là nơi ở mà còn thể hiện triết lý sống hài hòa giữa con người với thiên nhiên, coi trọng đạo lý uống nước nhớ nguồn và sự gắn kết gia đình. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về loại hình kiến trúc này trong bài viết sau đây.

Bố cục không gian và công năng nhà gỗ 3 gian

Khác với kiến trúc hiện đại phân chia nhiều phòng kín, nhà 3 gian có không gian mở, liên thông giữa các gian:

Gian giữa (gian chính):

Đặt gian thờ tự trang nghiêm ở vị trí trung tâm (với bàn thờ, câu đối, đại tự/hoành phi).

Phía trước bàn thờ thường đặt bộ sập gụ, tủ chè hoặc bộ bàn ghế trường kỷ để tiếp khách quý.

Hai gian bên (gian phụ):

Dùng làm nơi nghỉ ngơi (đặt giường, phản) cho các thành viên trong gia đình hoặc để cất giữ tài sản, đồ dùng sinh hoạt.

Hiên nhà, cửa bức bàn và dại tre:

Phần hiên rộng rãi phía trước đóng vai trò làm đệm khí, giảm bức xạ nhiệt.

Sử dụng hệ thống cửa bức bàn (mỗi gian 4 cánh) có thể tháo rời dễ dàng khi nhà có công việc tập trung đông người.

Mép ngoài hiên là những tấm dại tre. Không chỉ điều hòa khí hậu, có thể nhìn 1 chiều từ bên trong ra ngoài. Mà dại tre còn gánh chịu toàn bộ nắng mưa, giữ cho cửa gỗ bức bàn đắt giá bên trong không bị nứt nẻ, cong vênh.

Kết cấu khung nhà gỗ 3 gian truyền thống

Sức mạnh và độ bền hàng trăm năm của nhà gỗ Bắc Bộ nằm ở hệ thống kết cấu mộng gỗ (không dùng đinh sắt) vô cùng tinh xảo

Hệ cột: Bao gồm Cột cái (cột chính chịu lực lớn nhất), Cột quân (cột phụ liên kết với cột cái), và Cột hiên (đỡ mái hiên).

Bộ vì kèo: Các kết cấu liên kết theo chiều ngang (như vì Chồng rường, Kẻ truyền, hoặc Chồng rường con nhị) giúp định hình khung nhà.

Xà & Con xỏ: Hệ thống xà lòng, xà thượng, xà hạ giằng chặt các cột lại thành một khối vững chắc.

Mái nhà: Lợp ngói mũi hài (ngói ta nung thủ công) hai mái dốc khoảng 68% (34°) giúp thoát nước mưa nhanh và cách nhiệt tốt.

Nghệ thuật chạm khắc và phong thủy

Hoa văn chạm khắc: Các chi tiết trên con rường, kẻ hiên, ô cửa bức bàn được đục đẽo thủ công tỉ mỉ với các họa tiết kinh điển như Tứ quý (Tùng – Cúc – Trúc – Mai), Tứ linh (Long – Lân – Quy – Phụng), chữ Thọ, lá vĩ, hoa văn mây dây…

Xem thêm: Nhà rường Huế – kiểu nhà gỗ cổ truyền thống độc đáo tại xứ Cố đô

Hướng nhà: Thường dựng theo hướng Nam hoặc Đông Nam để đón gió mát vào mùa hè, tránh gió bấc rét ngắt vào mùa đông (Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam).

Cảnh quan xung quanh: Luôn đi kèm với sân gạch đỏ (gạch Bát Tràng), ao cá, vườn cây ăn quả phía trước hoặc phía sau (Trước cau, sau chuối).

Ứng dụng của nhà gỗ 3 gian hiện nay

Làm nhà thờ họ, gian thờ gia tiên: Giữ trọn vẹn sự trang nghiêm, nét đẹp tâm linh và kết nối các thế hệ trong dòng họ.

Làm mô hình nhà vườn nghỉ dưỡng: thường sử dụng mô hình kết hợp nhà gỗ chính và nhà ngang hiện đại được ứng dụng rất rộng rãi. Kết hợp với sân gạch đỏ, hồ cá Koi, chòi thưởng trà và cây xanh bao quanh tạo nên khu nghỉ dưỡng sinh thái cho gia đình vào cuối tuần

Nhà gỗ 3 gian trên sân thượng: Tại các khu vực đô thị hoặc gia đình có diện tích đất hạn chế nhưng vẫn muốn có nhà thờ tổ cổ truyền. Thì phương án xử lý là dựng nhà gỗ trên sân thượng.

Ứng dụng kinh doanh dịch vụ và du lịch (Resort, Homestay, Nhà hàng ẩm thực): hiện nay rất nhiều người có sở thích trải nghiệm văn hóa đậm chất làng quê. Vì vậy nhà gỗ 3 gian được ứng dụng rất phổ biến trong các loại hình này.

Hy vọng nội dung chia sẻ trên đây của Tre Trúc Huy Hoàng sẽ mang lại những thông tin hữu ích dành cho quý độc giả.